THỦ ĐỨC- NƠI TÔI Ở

Hôm bữa giờ chiều nào ông Trời cũng trút xuống miền đất này những cơn mưa to xối xả liên tục sau buổi trưa oi nồng. Nước không rút xuống các cống thoát kịp thời làm ngập sâu các con phố. Người đi đường hứng chịu bao vất vả. Vùng Thủ Đức thường có các con dốc, tuy không cao như miền đồi núi, nhưng uốn lượn nguy hiểm trong lúc mưa to. Có những đoạn đường, đôi lúc, các nắp cống ngay triền dốc bị bung ra, tạo thành một miệng hố sâu, xoáy trong dòng nước như lũ về.

Ngày xưa, vào những năm đầu thâp niên 1990, lần đầu đặt chân đến nơi đây, tôi lấy làm lạ lẫm về kiểu địa hình này, cứ na ná cái xứ Đà lạt nhỉ!, Có một điều thế này: Tiền thân của trường ĐHSP Kỹ Thuật Thủ Đức TPHCM ngày nay là Trung Tâm Quốc gia Kỹ Thuật Phú Thọ (hay Viện Đại học Bách Khoa Thủ đức) trước 1975- nơi chú ruột tôi học sau Đại học (Cao học) vào những năm đầu thâp niên 1960. Anh trai tôi và chồng tôi vào thời điểm đó cũng vừa ra trường ĐH và ở trọ tại Thủ Đức này để đi làm. Chính vì những mối liên quan cỏn con ấy mà tôi đã đem lòng yêu mảnh đất này. Như là cái số vậy, bao nhiêu năm lập gia đình sinh con cái, đổi chỗ ở, đường đi làm của ba mẹ, đường đi học của con xa xôi cách trở; nước thủy triều lên xuống gây khó khăn hơn cho đi lại, vợ chồng tôi cũng không chịu rời khỏi Thủ đức..

Chúng tôi thích ở dọc bờ sông để hưởng được làn gió mát trong lành. Khi con lớn đi học xa, ông chồng vì công việc cũng hay vắng nhà, còn một mình tôi, vợ chồng dời nhà từ dưới đất lên chung cư cũng, và vẫn kiếm tìm một nơi dọc bờ sông.

Sông Sài gòn cũng như hầu hết các con sông ở miền Nam đều mang một dáng dấp hiền hòa, từ tốn như một thiếu nữ chầm chậm, không hấp tấp vội vàng. Là con nước lớn hay con nước ròng thì dòng chảy vẫn cứ lững lờ trôi, tương tự như dòng chảy của con sông Hương ở Huế; không cuồn cuộn ào ào, đục ngầu như dòng Sông Côn chảy qua đất Bình Định quê tôi. Ai cũng biết nguyên nhân do địa hình độ dốc của lòng sông tạo nên vận tốc của dòng chảy. Chính cái sự "lững lờ" mà mỗi khi thủy triều lên xuống đều dắt theo hàng hàng, lớp lớp những cây "bèo". Chúng "nắm tay" nhau đi cùng, cứ như tụi nó đi cỗ vũ cho concert A50 vậy.

Khi bạn nhìn ngắm các kiểu dòng chảy khác nhau, cảm xúc trong tâm trí bạn cũng khác nhau. Thổ nhưỡng, khí hậu từng vùng miền có ảnh hưởng đến tính cách và lối sống của người dân cư ngụ tại đó. Người dân gốc gác của Sài gòn - Gia định và các tỉnh miền Tây nam bộ rất hào sảng, không khách sáo (đúng nghĩa có sao nói vậy). Theo thời gian, sống và làm việc trong một "thế giới phẳng", cái "chất" của họ có thể có it nhiều thay đổi để thích ứng. Vào những dịp rảnh rỗi, tôi vẫn rất thích đi về "cồn" miền Hậu giang, Bến tre, Cà mau... vì sự đối đãi thân thiện của người dân; vì giọng ca cải lương ngọt như "mía lùi" hòa chung với ngón đàn tuyệt vời nơi miền Tây Nam bộ.

Tôi có thể ngồi hàng giờ chờ Trăng lên bởi vẻ lãng tử và huyền ảo của Trăng. Những đêm Trăng tròn, trời trong xanh, mặt nước sông sóng sánh ánh trăng. Tôi không có tài năng để diễn tả hết vẻ đẹp đó bằng lời, chỉ có thể ngồi cửa nhà mà ngắm. Không hôm nào giống hôm nào, mỗi lần ló dạng là mỗi dáng đi, mỗi kiểu trang phục lụa là màu sắc khác nhau. Có bao nhiêu nhà thơ với những ca từ về trăng để đời: từ thơ của Lý Bạch (Trung Quốc Đại đưởng) :

Cất chén mời trăng sáng

Mình với bóng là ba

… Ta hát trăng bồi hồi

(Dưới trăng uống một mình-bản dịch : Nam Trân)

đến Hàn Măc Tử, Xuân Diệu...; nhưng tôi thường nhớ lời bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mới lạ chứ.

"Em đi qua chuyến đò, thấy con trăng đang nằm ngủ

Con sông là quán trọ, và trăng tên lãng du

Em đi qua chuyến đò (ối a), con trăng còn trẻ

Con sông đâu có ngờ ngày kia trăng sẽ già"

(Biết đâu nguồn cội- Trịnh Công Sơn)

Trịnh Công Sơn và những người yêu nhạc ông mô tả ý nghĩa như thế nào thì tôi không rõ. Với tôi: Trăng- môt kẻ lãng du- nợ quán trọ có tên "Con Sông" một món nợ ân tình: Nguồn cội. Trăng nợ từ lúc còn trẻ đến khi già mà Con Sông vẫn không nhớ để đòi lại. "Con Đò" ghé bến Sông lắng nghe lời oán trách của Con Sông, đồng thời cũng nghe được tấm lòng vui vẻ, thản nhiên, vô tư mà tiếp đón người của chính Con Sông.

Em đi qua chuyến đò ối a trăng nay đã già

Trăng muôn đời thiếu nợ mà sông không nhớ ra

Em đi qua chuyến đò lắng nghe con sông nằm kể

Trăng ơi trăng rất tệ mày đi nhớ chóng về

Em đi qua chuyến đò ối a vui như ngày hội

Tôi xin làm quán đợi buồn chân em ghé chơi

Em đi qua chốn này ối a sao em đành vội

Tôi xin làm đá cuội và lăn theo gót hài

Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội

Cây trưa thu bóng dài và tôi thu bóng tối

Tôi vui chơi giữa đời ối a biết đâu nguồn cội

Tôi thu tôi bé lại làm mưa tan giữa trời.

Cuộc sống sẽ trở nên tốt đẹp hơn cùng sự biến thiên của vạn vật; cây thu bóng thì ta cũng thu mình tránh nắng. Đó cũng là một cách sống, một cách chia sẻ với cuộc đời.